اخیراً این سایت با انتشار گزارشی جالب توجه اعلام کرده که به رکورد ۷ و نیم میلیون نمایش ویدئو در روز دست یافته است. این عدد معادل ۴۵ میلیون دقیقه تماشای ویدئو است که برای یک نفر هشتاد و پنج سال طول خواهد کشید.

در بخشی از این گزارش اشاره شده که مقدار نمایش ویدئو طی هر روز از سال ۲۰۱۱ با ۶۰۰۰۰ نمایش روزانه در سال ۲۰۱۶ به رکورد هفت و نیم میلیون نمایش روزانه رسیده است.

فعال‌ترین گروه کاربران سایت آپارات با بیشترین میزان بارگذاری ویدئو، گروه سنی ۲۵ تا ۳۴ سال است که این گروه ۴۰ درصد بارگذاری محتوا بر روی این سایت را انجام می‌دهند.

در این میان به ترتیب موبایل با ۶۲ درصد، کامپیوترهای شخصی با ۲۹ درصد و تبلت با ۸ درصد ترکیب دسترسی و بارگذاری ویدئو را به خود اختصاص داده‌اند. این می تواند به آن معنا باشد که سایت آپارات بخش بزرگی از موفقیت خود در جذب مخاطبان را مدیون توسعه گوشی های هوشمند و اینترنت موبایل در ایران است.

بازاریابی ویدئویی و ظرفیت رو به توسعه آن

اگر چه انتشار گزارش آپارات تا حدودی جنبه معرفی دستاوردهای درون شرکتی داشته و از سوی منابع مستقل قابل تایید نیست اما حتی اگر در همین چارچوب هم به آن بنگریم حاوی برخی نکات طلایی برای متخصصان حوزه بازاریابی و تبلیغات خواهد بود:

۱- گزارش آپارات تنها بخشی از تولید و انتشار محتوای ویدئویی را به تصویر کشیده است و طبیعتا اعداد و ارقام مربوط به تولید و انتشار مستقیم ویدئو و یا رسانه های دیگری نظیر اینستاگرام فیس بوک و یا یوتیوب در آن لحاظ نشده است.

۲- شکل‌گیری رسانه‌های دیجیتالی و رقابت شانه به شانه آن‌ها با صدا‌وسیما در ایران روز به روز شکل جدی‌تری به خود می‌گیرد؛ به گونه‌ای که پیش‌بینی می‌شود به زودی، تولید و انتشار ویدئو منحصرا در کانال‌های آنلاین با سرعت خارق‌العاده‌ای توسعه یابد.

۳- آمار منتشر شده در این گزارش به تنهایی بیانگر شکل‌گیری یک رسانه جدید و پرمخاطب در ایران است که با توسعه نجومی، ظرفیت ویژه‌ای را در خود شکل داده است‌. به نظر می‌رسد با چنین رشد چشم‌گیری، ضرورت توجه به ویدئو مارکتینگ یا بازاریابی ویدئویی در برنامه‌های بازاریابی دیجیتال در شرکت‌ها بیش از پیش اهمیت یافته است.

نوشته بازاریابی ویدئویی یا ویدئومارکتینگ (Video Marketing) در ایران به پیش می‌تازد! اولین بار در علیرضا قنادان پدیدار شد.

واقعیت آن است که اگر شما از اول می‌دانستید چه چیزی انتظارتان را می‌کشد و محاسبات اولیه شما قرار است غلط از آب در بیاید هرگز چنین کاری را شروع نمی‌کردید اما در این صورت طبیعتا بعد از تمام شدن سختی‌ها، دستاوردهای چشمگیر نیز قابل حصول نبود.

شاید بد نباشد که بدانید بررسی این موضوع از حوزه‌های علاقمندی «آلبرت هیرشمن» اقتصاددان آلمانی بوده است. به طور مشخص او در مجموعه‌ای از مطالعات خود به بررسی پروژه‌هایی پرداخته است که در مرحله راه‌اندازی دچار یک بحران عظیم پیش‌بینی نشده گشته‌اند اما پس از گذر از این بحران اولیه به نتایجی بسیار بیشتر از حدود اولیه دست یافته‌اند.

او در مثالی برای این موضوع ایجاد یک مجتمع عظیم تولید کاغذ در پاکستان شرقی را مورد اشاره قرار داده است. کارخانه تولید کاغذ «کارنافیولی» در منطقه کوهپایه‌ای «چیتاگنگ» برای آن تاسیس شده بود که بتواند از مزیت نزدیک بودن به مواد اولیه یعنی همان بوته‌های بامبو منطقه استفاده کند.

اما تنها اندکی پس از آغاز به کار این مجتمع عظیم تولید کاغذ، ناگهان بوته‌های بامبو گل دادند و سپس خشک شدند (پدیده‌ای که بعدا مشخص شد هر 50 سال یکبار اتفاق می‌افتد). بامبوهای خشک ماده اولیه خوبی برای تولید کاغذ نیستند و به نظر عدم آگاهی و اشتباه در برنامه‌ریزی‌ها باعث شده بود که یک مجتمع صنعتی چند میلیون دلاری بدون مواد اولیه بماند.

اما تلاش مجتمع برای زنده ماندن و غلبه بر بحران جالب بود. آن‌ها تلاش کردند یک زنجیره تامین جدید ایجاد کنند و مواد اولیه و بوته‌های بامبو را حتی از غرب پاکستان به مجتمع برسانند؛ همچنین آن‌ها مطالعاتی را بر روی اصلاح نژاد و پیدا کردن گونه‌های پر رشد بامبو با موفقیت به انجام رساندند و مناطق وسیعی را زیر کشت بامبو بردند؛ علاوه بر این گونه‌های جدید گیاهی که به اندازه بامبو در تولید کاغذ کارآیی داشت نیز کشف شد.

نتیجه نهایی گرفتار شدن در این شرایط ناخواسته آن بود که مواد اولیه‌ای که بعد از بحران در اختیار مجتمع بود به مراتب از قبل از بحران متنوع‌تر، ارزان‌تر و گسترده‌تر شده بود.

اما اگر برنامه‌ریزی اشتباه و ناآگاهی منجر به بحران «کارنافیولی» نشده بود، احتمالا آن ها مجبور نمی‌شدند برای بقاء خود چنین راهکار‌های خلاقانه‌ای را کشف کنند و احتمالا این مجتمع به یک امپراطوری صنعتی تبدیل نمی‌شد.

هیرشمن به عنوان مثالی دیگر به طرح احداث خط آهن «بوستون» در دهه 1850به سمت رودخانه «هادسون» اشاره می‌کند. اهمیت این طرح در آن بود که دو ایالت مهم «ماساچوست» و «نیویورک» با ریل به هم وصل می‌شدند. برآوردهای اولیه متخصصان از این امر حکایت داشت که تنها چالش اصلی طرح رشته کوه‌های «هوزاک» بود که می‌بایست تونلی به طول تقریبی 8 کیلومتر در دل آن حفر می‌شد. زمین‌شناسان معتقد بودند که چون سنگ‌های این رشته کوه از نوع نرم است، حفاری چندان دشوار نبوده و تخمین‌ها نشان می‌داد که طرح با بودجه‌ای در حدود 2 میلیون دلار قابل انجام باشد.

اما پس از آغاز به کار همه برآوردها غلط از آب در آمد!

معلوم شد که حفر تونل در دل آن کوه‌ها یک کابوس وحشتناک است و پروژه بیش از 10 برابر بودجه تخمینی هزینه برداشت.

از یک طرف احتمالا اگر کسی می‌دانست که شرایط این‌گونه پیش می‌رود، هرگز پروژه تصویب و اجرا نمی‌شد. اما از طرف دیگر، آن‌وقت خبری از تمام مواهب آن هم نبود: کارخانه‌های شمال غرب منطقه به وجود نمی‌آمدند، ایالت‌های غربی توسعه نمی‌یافتند، هزینه حمل و نقل کاهش چشم گیر نمی‌داشت، و درآمد سرانه منطقه افزایش پیدا نمی‌کرد.

هیرشمن در جمع‌بندی خود چنین بیان می‌کند که در برخی شرایط اصل نانوشته‌ای که او عنوان “اصل دست‌های پنهان” را برای آن برگزیده است، موجب می‌شود که اشتباهات محاسباتی و نقص در برنامه‌ریزی‌های اولیه خود موجب دستاوردهایی غیرقابل تصور شود.

آدمیزاد وقتی در شرایط بحرانی قرار می‌گیرد آن‌چنان ظرفیت‌هایی از خودش بروز می‌دهد که وجود چنین ظرفیت‌هایی در حالت طبیعی کاملا باور نکردنی است.

چه بسیار کارآفرینانی که با اتکای به برنامه‌ها و تخمین‌های اولیه کاری را شروع کرده و پس از مدتی در دست‌وپا زدن برای خلاصی از یک بحران بزرگ شاهکارهایی از کسب‌وکار را خلق کرده‌اند. شاید در سایه همین اصل دست‌های پنهان باشد که بسیاری از محصولات و خدمات نوآورانه امروز در اختیار ما هستند.

مختصر آنکه باید دانست به هم ریختن برنامه‌ریزی‌ها و گرفتار شدن در شرایط بحرانی برای هر کسی و هر کسب‌وکاری محتمل است اما همین شرایط وخیم در صورت تحمل و چاره‌اندیشی خلاقانه می‌تواند شما را به نتایجی بسیار درخشان‌تر از انتظارات اولیه برساند.

نوشته اصل دست‌های پنهان:‌ خطای محاسباتی همیشه هم بد نیست! اولین بار در علیرضا قنادان پدیدار شد.

اصولا در درون همه آدم‌ها مکانیزم پیچیده‌ای کار می‌کند که به طرز قابل توجهی در توان و سرعت حرکت به سوی اهداف اثرگذار است و به طور رایج از این مکانیزم پیچیده با عنوان “انگیزه” یاد می‌شود. این موضوع در اجتماعات انسانی (نظیر یک سازمان) هم در سطح فردی و هم در سطح اجتماعی قابل طرح و بررسی است.

فارغ از مباحث عمومی در زمینه تکنیک‌ها و روش‌های انگیزش کارکنان، شناخت بعضی از اصلی‌ترین منابع ایجاد انگیزه در کارکنان حوزه بازاریابی و فروش، هم در شرکت‌های بزرگ و هم در کسب‌وکارهای کوچک، از ضروریات مدیران است.

منابع انگیزش در کارکنان بازاریابی و فروش

فهرست زیر به طور خلاصه برخی از مهم‌ترین منابع ایجاد یا تقویت انگیزه در منابع انسانی را برشمرده است.

تشویق (Incentive)

نا گفته پیداست که یکی از بهترین و شناخته‌ شده‌ترین زمینه‌های تقویت انگیزه در کارکنان بازاریابی و فروش، شکل دادن به یک نظام تشویق مالی مبتنی بر عملکرد در شرکت است. می‌بایست حتما به این موضوع توجه داشت نظام تشویق به طور مناسبی به نظام ارزیابی عملکرد متصل شود. اگر شما بتوانید به هریک از نیروهای بازاریابی و فروش متناسب با میزان تحقق اهداف تعیین شده مشوق‌های مناسبی در نظر بگیرید این امر می‌تواند مصداقی از یک نظام انگیزشی مناسب در کسب‌وکارتان باشد.

چالش (Challenge)

جنبه دیگر انگیزش در کارکنان ایجاد چالش درونی در افراد است. اگر مدیری با اتکای به شیوه‌های مختلف بتواند گروه‌ها و افراد را به چالش درونی مواجه کند این چالش می‌تواند مبنایی قدرتمند برای ایجاد انگیزه در آن‌ها شود. شاید بتوان یکی از ملموس‌ترین مصادیق این موضوع را در رفتارهای سازمانی دانست که از آن تحت عنوان رقابت سالم بین افراد یاد می‌شود.

توسعه (Development)

به طور معمول پرسنل سازمانی وقتی در جریان موضوع شغلی و فعالیتی خود زمینه یادگیری و توسعه می‌یابند انگیزش در آن‌ها نسبت به آن فعالیت بیشتر از شرایطی است که در محیطی راکد و غیرآموزنده کار کنند.

قدرت (Power)

قدرت در افراد به منزله یک اهرم است که با اتکای به آن می‌توانند به خواسته‌های خود دست یابند. میل دستیابی به قدرت نیز یکی از سرچشمه‌های طبیعی انگیزش در انسان‌ها است که در جنبه کسب‌وکاری باید به طور مناسبی جهت دهی شود. شکل‌دهی به یک نظام حساب شده ترفیع عمودی و افقی را می‌توان مصداقی اجرایی برای این موضوع قلمداد کرد. از آنجا که حوزه‌های بازاریابی و فروش معمولا در پیشانی ثروت‌ساز سازمان قرار می‌گیرند نفس حضور در این تیم و نقش‌آفرینی موثر در آن می‌تواند به خودی خود انگیزاننده باشد.

فرصت (Opportunity)

یکی از جنبه‌های مهم انگیزشی در افراد فرصت‌هایی است که از ورود آن‌ها به یک فعالیت‌ اجتماعی نصیبشان می‌شود. اگرچه بعضی از فرصت‌های شاخص نظیر قدرت، ارتقای شغلی و یا کسب مشوق‌های مالی در بندهای دیگر مورد اشاره قرار گرفتند اما جنبه‌های عمومی دیگر مانند گسترش شبکه ارتباطی حرفه‌ای در صنعت و یا مراوده مستقیم با بالاترین سطوح مدیریتی سازمان، جنبه‌های انگیزشی قابل توجهی در برخواهد داشت.

متمایز شدن (Determination)

شاید باورش سخت باشد اما گاهی اوقات “دیده شدن” و “متمایز بودن”، یکی از مهم‌ترین زمینه‌های انگیزشی در کارکنان است. این مساله علیرغم ظاهر کوچک و ناچیز خود، در برخی موارد می‌تواند زمینه ساز ترک کار از سوی پرسنل توانمند باشد. احتمالا بسیاری از شما با هرم معروف نیازهای انسانی مازلو آشنا هستید. هر چقدر با کارکنان حرفه‌ای‌تر و دانشی‌تر سر و کار داشته باشید اهمیت این موضوع و منبع انگیزشی بیشتر خواهد بود.

حمایت (Support)

یکی دیگر از زمینه‌های نسبتا پیچیده اما بسیار توانمند انگیزشی در انسان‌ها، بازخورد دریافتی از گروه‌های حامی است. احتمالا شاهد چنین صحنه‌هایی بوده‌اید که چگونه یک ورزشکار معمولی به پشتوانه تشویق تماشاگران حامی خود، قهرمانان صاحب‌نام را شکست می‌دهد. به بیان ساده می‌توان چنین گفت که درک یک جریان حامی خارجی از سوی هر انسان، می تواند زمینه‌ساز انگیزش در او باشد. توان و ظرفیت‌های رهبری مدیران بازاریابی در شکل دادن یک هویت منسجم تیمی در بین کارکنان حوزه فروش و یا در سطحی کلان بین کلیه کارکنان سازمان (که لباس‌های متحدالشکل، شکل‌دهی به یک محور کاریزماتیک، شرکت در رقابت‌های ورزشی تیمی با تیم‌های خارجی و مواردی از این دست از مصداق‌های آن است) می‌تواند در فعال‌سازی این جنبه انگیزشی مفید باشد.

هدف (Goal)

اگر چه خیلی ساده‌انگارانه به نظر می‌رسد اما صرف داشتن یک هدف مشخص، عاملی برای انگیزش درونی انسان‌هاست. تمرکز بر روی یک نقطه‌ یا مقصود شفاف که برای یک افق زمانی مشخص در نظر گرفته شده و یادآوری مداوم آن می‌تواند محرکی توانمند برای به حرکت در آوردن فرد یا گروه در سازمان باشد. در سایه همین اصل عمومی است که تعیین اهداف مشخص در حوزه‌های بازاریابی و فروش و شکست آن حتی در سطح فردی می‌تواند به تحریک انگیزه در کارکنان این بخش‌ها کمک کند.

نوشته انگیزش کارکنان در حوزه بازاریابی و فروش اولین بار در علیرضا قنادان پدیدار شد.

علت استفاده از واژه Futures به شکل جمع، در عنوان این حوزه دانشی آن است که با بهره‌گیری از طیف وسیعی از روش‌ها و به‌جای تصوّر «تنها یک آینده»، به گمانه‌زنی‌های نظام‌مند و خردورزانه، در مورد چندین آیندهٔ متصور اقدام می‌شود.

ناگفته پیداست که آینده به شکل ذاتی دارای عدم قطعیّت است اما با این همه آثار و رگه‌هایی از اطلاعات و واقعیت‌ها که ریشه در گذشته و اکنون دارند، می‌توانند ما را به ترسیم دورنمایی از وضعیت آینده هدایت کنند. مجموعه روش‌ها و ابزارهای آینده پژوهی نیز در همین راستا متولد شده و توسعه یافته‌اند.

گزارش آینده پژوهی ایران در سال ۱۳۹۵

در گزارش زیر تحت عنوان «آینده‌پژوهی ایران ۱۳۹۵» که به همت مجموعه آینده‌بان تهیه شده است پس از طی پنج مرحله پژوهشی، ۱۸ سناریوی منتخب از میان ۱۴۵۸ ترکیب ممکن گزینش و توسعه داده شده که طیف گسترده‌ای از آینده‌های قابل تصور را برای ایران در سال ۱۳۹۵ ترسیم می‌کنند. لازم به ذکر آن‌که بخش بزرگی از تحلیل‌ها بر اساس بهره‌برداری از نظرات خبرگان حوزه‌های مرتبط به انجام رسیده است.

طبیعی است که به برخی از بخش‌ها و نتایج ارایه شده نقدهایی وارد بوده و یا  اما در مجموع مطالعه این گزارش ۱۵۴ صفحه‌ای برای بسیاری از مدیران و فعالان اقتصادی قابل بهره‌برداری خواهد بود.

لینک دریافت گزارش آینده‌پژوهی ایران ۱۳۹۵

پی نوشت:

برای مطالعه بیشتر در زمینه آینده پژوهی می توانید به پایگاه آینده پژوهی سر بزنید.

نوشته سناریوهایی برای آینده ایران: ارایه گزارشی از آینده پژوهی ایران در سال ۱۳۹۵ اولین بار در علیرضا قنادان پدیدار شد.

در آستانه برگزاری این نمایشگاه و در پی تقاضای تعداد زیادی از دوستان مبنی بر معرفی مجموعه‌ای از کتابها و منابع سودمند در حوزه بازاریابی و کسب‌وکار، تصمیم گرفتم تا طی یک کمپین نظرسنجی از اعضای کانال تلگرام آکادمی بازاریابی (@Marketing_CRM) که خود اغلب از بین اساتید، مدیران، کارشناسان و مشاورین برتر در حوزه کسب‌وکار هستند، تجربیات گروهی را در این زمینه جمع‌آوری و پیشنهاد کنم.

در فرم نظرسنجی از شرکت‌کنندگان درخواست شده بود تا بهترین کتابی که تابحال خوانده‌اند را در دو حوزه عمومی (تاریخ، جامعه‌شناسی، رمان، شعر و …) و تخصصی (حوزه بازاریابی و کسب‌وکار) معرفی نمایند.

فایل زیر که جمع‌بندی نتایج حاصل از این کمپین است با اتکای به منابع زیر تهیه شده است:

• نظرات شرکت کنندگان در کمپین نظرسنجی آنلاین
• نظرات بعضی از اساتید، متخصصین و صاحبنظران در حوزه مدیریت کسب‌وکار که از شیوه‌های دیگر دریافت شده است.
• تجربه شخصی بنده حقیر

البته ذکر این نکته ضروری است که در این بین برخی از کتابهای پیشنهاد شده را شخصا مطالعه نکرده و به استناد پیشنهاد دوستان در این فهرست قرار داده ام.

امیدوارم که این فهرست برای علاقمندان این حوزه مفید واقع شود.

ارادتمند

علیرضا قنادان

نوشته گزارش کمپین بهترین کتاب عمرم: معرفی کتاب در حوزه بازاریابی و مدیریت اولین بار در علیرضا قنادان پدیدار شد.

اصطلاح “جذب سرمایه رابطه‌ای” (Relationship Fundraising) که برای اولین بار از سوی کن بورنت (Ken Burnett) در سال ۱۹۹۲ ابداع گردید، برخلاف “جذب سرمایه معاملاتی” (Transactional Fundraising) به این نکته تمرکز دارد افزایش حمایت از سوی پشتیبانان یک کسب و کار در بلند مدت، مستلزم شکل‌دهی به یک رابطه عمیق و دوطرفه مبتنی بر شناخت و اعتماد است.

ضرورت اعتمادسازی قبل از درخواست سرمایه‌گذاری

همانطور که اشاره شد سرمایه‌گذارها پیش از آنکه سرمایه خود را روانه یک شرکت کنند نیازمند اعتماد هستند. به عبارت دیگر وقتی شما برای اولین بار با یک سرمایه‌گذار احتمالی وارد مذاکره می‌شوید او نه تنها ابعاد کسب و کار پیشنهادی و ظرفیت‌های بالقوه آن، بلکه شخصیت و قابلیت‌های خود شما را هم مورد سنجش قرار می‌دهد تا از این لحاظ مطمئن شود که آیا می‌توان به شما اعتماد کرد یا خیر.

حال نکته در اینجاست که شکل دادن به این اعتماد در اولین جلسه دیدار، آن هم در شرایطی که شما تقاضای دریافت پول دارید بسیار مشکل است.

اگر چه بحث در این زمینه بسیار گسترده‌تر از این نوشته کوتاه بوده و بیشتر در سرفصل اصول مذاکره و متقاعد سازی می‌گنجد اما بعضی از توصیه‌های رایج برای اعتمادسازی به شرح زیر هستند:

۱- سعی کنید روابط عاطفی و دوستانه با افراد بسازید. به طور معمول اعتماد در خلال مراودات دوستانه شکل می‌گیرد. امروزه با توسعه رسانه‌های اجتماعی مختلف، علی الخصوص سایت Linkedin به عنوان شبکه اجتماعی تخصصی در این حوزه، شکل‌دهی به چنین روابطی بیش از پیش تسهیل شده است.

۲- گاهی اوقات موسسین کسب و کارهای نوپا آنچنان سرمست آرمان‌های خود هستند که چشم و گوش خودشان را بر هر نقد و نظری بسته و از همین جهت از سوی طیف افراد مرتبط طرد می‌شوند. ضمن ثبات قدم در راه پیش رو، مراقب باشید که در چنین بلایی گرفتار نشوید.

۳- خودتان را در مورد ابعادی که دانش کافی در موردش ندارید، مشتاق به یادگیری و اصلاح نشان دهید. یادتان باشد که هیچ الزامی وجود ندارد که شما در همه زمینه‌ها علامه دهر(!) باشید. اما به طور کلی این اشتیاق به ارایه پاسخ‌های دقیق و حساب شده (و حتی گاهی اوقات یادگیری و تکمیل چیزی که فکرش را نکرده بودید) می تواند زمینه اعتماد به شما را فراهم کند.

۴- یکی از بهانه‌های خوب برای برقراری رابطه آشنایی، ارایه کمک‌های رایگان و بدون شائبه است. به عنوان مثال در برنامه‌ها یا موضوعات کاری که سرمایه‌گذار شما دارد بر اساس تخصص خودتان به او پیشنهاد کمک بدهید. این کار به شخص مقابل فرصت می‌دهد که شخصیت و رفتار شما را بیشتر بشناسد.

۵- چنانچه امکان‌پذیر شد قرارهای غیررسمی در خارج از محل کار ترتیب داده و آن‌ها را در محلی غیر از دفتر کارشان ملاقات کنید. بسیاری از این سرمایه‌گذارها (علی الخصوص جوان‌ترها) به طور مداوم در رویدادهای مختلف نظیر نمایشگاه‌ها، سمینارها، همایش‌ها و مواردی از این دست شرکت می‌کنند. حاشیه چنین رویدادهایی، که اخیرا در کشور خودمان ایران هم بسیار متداول گشته، موقع مناسبی برای برقراری اولین تماس‌ها است. البته می‌بایست از پیش از زمان‌های این‌گونه مراسمات اطلاع یافته و به نحوی در آن شرکت کنید.

۶- سعی کنید با چنین افرادی ارتباطات فکری برقرار کنید. منظور از ارتباطات فکری را شاید بتوانم در قالب یک مثال بیشتر بیان کنم. اغلب سرمایه‌گذارها دارای وبلاگ یا حساب‌های فعال بر روی شبکه‌های اجتماعی مختلف هستند که در آن مطالب مختلف عمومی یا تخصصی را منتشر می‌کنند. سعی کنید در کامنت‌های کوتاه اما منطقی نسبت به مطالب آن‌ها بازخورد ارسال کرده و یا حتی مطالب تکمیلی هماهنگ با زمینه علاقمندیشان برای آن‌ها ارسال کنید.

مجموعه موارد بالا به همراه خیلی عظیمی از پیشنهادات دیگر که با جستجوی کوتاهی در اینترنت قابل یافته شدن خواهد بود همگی بر این نکته اشاره دارند که ساختن یک شبکه ارتباطی گسترده با حامیان بالقوه کسب و کاری که رویای آن را در سر می‌پرورانید، به این امر کمک شایانی خواهد کرد که آن‌ها در سایه شناخت و اعتمادی که به شما دارند در موعد نیاز، به حمایت از ایده و تلاش‌های شما بپردازند.

پی نوشت:

مطالعه مقاله زیر به قلم کن بورنت را در زمینه «جذب سرمایه رابطه‌ای» یا همان Relationship Fundraising به علاقمندان توصیه می‌کنم.

The Future of Relationship Fundraising

نوشته جذب سرمایه رابطه‌ای (Relationship Fundraising) و توصیه‌هایی برای اجرای آن اولین بار در علیرضا قنادان پدیدار شد.